شناسه کاربری :
رمز عبور :


"اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّهِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلي آبائِهِ في هذِهِ السّاعَهِ وَفي كُلِّ ساعَهٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّي تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً"


درآمدی بر علم کلام


فهرست مطالب
پیش‌گفتار 11
فصل اول: تعریف علم کلام 13
اقسام تعریف علوم 13
تعریف اجمالی علم کلام 14
تعریف‎های متکلمان 15
الف) تعریف‏های موضوع محور 15
ب) تعریف‎های هدف محور 16
توضیحات 18
ج) تعریف جامع‌نگر 20
پرسش‎ها 22
فصل دوم: نام‎های علم کلام 23
وجه تسمیه 26
1. بحث حدوث و قدم کلام الهی 27
2. رقابت با فلاسفه 28
3. عناوین ابواب 29
4. استحکام دلایل 29
5. مناظره از جنس کلام 29
6. نزاع درباره کلام نفسی 30
7. توانایی بخشی بر تکلم در عقاید دینی 30
8. نیاز شدید به گفت‎وگو 30
پرسش‎ها 31
فصل سوم: موضوع علم کلام 33
1. موجود بما هو موجود 33
2. معلوم از حیث تعلق به اثبات عقاید دینی 36
3. ذات، صفات و افعال خداوند 36
4. وجود خداوند و وجود ممکنات 37
5. اوضاع شریعت یا عقاید دینی 37
بررسی و تحقیق 38
اشکال 39
پاسخ 39
پرسش‌ها 42
فصل چهارم: اهداف و فوايد علم کلام 43
الف) دین شناسی تحقیقی 43
ب) نقش تربیتی علم کلام 45
ج) ارشاد و هدایت 45
د) پاسداری از عقاید دینی 47
هـ) اثبات موضوع برای علوم دینی 48
پرسش‏ها 50
فصل پنجم: جایگاه علم کلام و منزلت متکلمان 51
اهل بیت: و علم کلام 52
رفع یک اشتباه 53
سخنی از ابومنصور طبرسی 56
پرسش‎ها 57
فصل ششم: روش‎های پژوهش و گفتمان کلامی 59
تنوع روش در علم کلام 59
روش عقلی در علم کلام 60
روش نقلی در علم کلام 64
روش استقرایی و تجربی در علم کلام 66
پرسش‎ها: 70
فصل هفتم: مسایل علم کلام 71
اقسام مسایل کلامی 71
قلمرو مسایل کلامی 74
پرسش‎ها 80
فصل هشتم: رابطه علم کلام با علوم دیگر 81
الف) علوم تأثیر گذار بر علم کلام 81
1. منطق و علم کلام 81
2. معرفت شناسی و علم کلام 82
3. فلسفه اولی و علم کلام 82
4. علوم تجربی و علم کلام 86
ب) علوم تأثیر پذیر از علم کلام 90
1. علم کلام و فقه 90
2. علم کلام و اصول فقه 90
3. علم کلام و تفسیر 91
4. علم کلام و علوم حدیث 91
5. علم کلام و اخلاق 92
پرسش‎ها 94
فصل نهم: تشابه و تمایز علم کلام و فلسفه 95
1. موضوع فلسفه و کلام 95
2. اهداف فلسفه و کلام 96
3. روش بحث در فلسفه و کلام 97
1. حکمت برهانی و حکمت جدلی 97
ارزیابی 98
2. معلوم یا نامعلوم بودن نتیجه 99
ارزیابی 100
3. تعهد و عدم تعهد به عقاید دینی 101
ارزیابی 102
4. تعیین و عدم تعیین مصداق 104
ارزیابی 104
پرسش‏ها 107
فصل دهم: علم کلام و فلسفه دین 109
چیستی فلسفه دین 109
مسایل فلسفه دین 112
پرسش‎ها 114
فصل یازدهم: تاریخ و اسباب پیدایش علم کلام 115
تاریخ پیدایش 115
اسباب پیدایش 117
الف) عصر رسالت 117
ب) از رحلت پیامبر6 تا شهادت علی7 119
ج) علم کلام در دوره سوم 122
یادآوری دو نکته 122
نتایج بحث 124
پرسشها: 126
فصل دوازدهم: تحول و پویایی علم کلام 127
معنای تحول در علم کلام 127
معرفت‏های لازم 128
علل تطور در علم کلام 129
تطورات کلامی قبل از عصر ترجمه 130
1- جواز یا امتناع نسخ 130
2- مسأله خلافت و امامت 131
3- قضا و قدر الهی 132
4- حکم مرتکبان کبایر 132
5- اراده الهی و افعال ناروا 133
6- صفات خداوند 134
7- حدوث و قدم قرآن 135
8- حقیقت ایمان 135
تأثیر فلسفه در علم کلام 136
نقد یک دیدگاه 138
تأثیر فلسفه و علوم جدید در علم کلام 139
پرسشها 146
فصل سیزدهم: کلام جدید 147
الف) کلام جدید در دنیای مسیحی 147
ب) کلام جدید در دنیای اسلام 150
رویکردها 150
دیدگاه‏ها 153
دیدگاه اول: متکلمان قدیم و جدید 153
ارزیابی 153
دیدگاه دوم: شبهات و تأییدات جدید 154
ارزیابی 154
دیدگاه سوم: مسائل و روش‏های جدید 154
ارزیابی 155
دیدگاه چهارم: کشف مرزهای جدید شریعت 155
ارزیابی 156
دیدگاه پنجم: شبهات، سلاح‏ها و وظایف جدید 156
ارزیابی 157
دیگاه ششم: تجدّد ماهوی 157
ارزیابی 159
دیدگاه هفتم: تجدّد در روش و رویکرد 159
ارزیابی 160
دیدگاه هشتم: روش عرضه حقیقت به جای روش اثبات آن 160
ارزیابی 161
دیدگاه برگزیده: محورهای ثابت و متحول در علم کلام 163
الف) محورهای ثابت در علم کلام 163
ب) محورهای تحول و تجدّد 164
1. تجدّد در مسایل 165
2. تجدّد در روش 166
3. تجدّد در زبان 167
نمونه‏هایی از مسایل جدید کلامی 167
پرسش‏ها 169
فصل چهاردهم: علم کلام در اندیشه محقق لاهیجی 171
شناخت استدلالی اصول دین 172
راه ظاهر و باطن در خداشناسی 173
تقدم راه ظاهر بر باطن 175
نسبت طریقه اشراق با طریقه حکمت و عرفان 176
طریقه حکمت و نسبت آن با شریعت 177
نسبت علم کلام با فلسفه 177
کلام قدما و فلسفه 178
کلام متأخرین و فلسفه 178
تاریخ و سبب پیدایش علم کلام در جهان اسلام 179
پیدایش معتزله و اشاعره 180
کلام بر وجه صواب و نسبت آن به طریقه حکمت 182
یادداشت‎ها 184
پرسش‎ها 200
منابع و مآخذ 201
فهرست آیات 209
نمایه موضوعات 211
نمایه اشخاص 226
نمایه ادیان، مذاهب و فرق 231
نمایه مکان‏ها 233